Begrijpen van lingüicisme en discriminatie van doven in de Europese Unie
Lingüicisme betekent discriminatie op basis van taalgebruik. Voor de Dovengemeenschap gaat dit vaak om oneerlijke behandeling omdat zij gebarentalen gebruiken in plaats van gesproken talen.
In de Europese Unie (EU) lopen dove mensen tegen barrières aan in onderwijs, werk en dagelijks leven, omdat nationale gebarentalen nog te weinig erkend worden. Dit artikel legt uit hoe lingüicisme de Dovengemeenschap raakt, met voorbeelden uit Nederland en Slowakije.
Wat is lingüicisme?
Linguïcisme is een vorm van vooroordeel die te maken heeft met taal. De Deense taalkundige Tove Skutnabb-Kangas beschreef het als discriminatie die minderheidstalen en hun gebruikers schaadt.
Voor dove mensen gebeurt dit wanneer overheden of instellingen gebarentalen niet als gelijkwaardig zien aan gesproken talen. Een voorbeeld: sommige scholen dwingen dove kinderen om spraakafzien te leren in plaats van gebarentaal. Zo negeren ze hun natuurlijke manier van communiceren.
Het Handvest van de Grondrechten van de EU verbiedt discriminatie op basis van taal. Toch erkent de EU geen enkele nationale gebarentaal als officiële taal, terwijl er 31 bestaan binnen de lidstaten. Hierdoor is het moeilijker voor dove mensen om toegang te krijgen tot publieke diensten, onderwijs of werk.
Voorbeelden van lingüicisme in de EU
Nederland: een geschiedenis van onderdrukking
In Nederland was Nederlandse Gebarentaal (NGT) verboden op dovenscholen van 1915 tot 1980. Leraren dachten dat kinderen beter mee konden doen in de horende samenleving als ze alleen Nederlands spraken.
Maar hierdoor konden veel dove leerlingen zich niet goed ontwikkelen of leren. Na 1980 werd NGT langzaam weer toegelaten, maar er zijn nog steeds weinig middelen. Nu biedt maar één middelbare school in Nederland tweetalig onderwijs aan met NGT en Nederlands.
Slowakije: vooruitgang en uitdagingen
Slowakije erkende Slowaakse Gebarentaal (SPJ) in 1995. Toch hebben veel dove mensen daar nog moeite om tolken of onderwijs in SPJ te krijgen. Tijdens de COVID-19-pandemie verschenen tolken vaker op televisie bij overheidsvoorlichtingen. Dat zorgde voor meer zichtbaarheid.
Toch leggen scholen vaak meer nadruk op gesproken Slowaaks dan op SPJ. Daardoor blijven dove leerlingen achter.
In 2025 oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat Slowakije discrimineerde tegen een Roma-leerling die onterecht in speciaal onderwijs was geplaatst.
Dat ging wel om etniciteit, maar het laat zien hoe deze structurele uitsluiting ook Dovengemeenschap kan raken.
Strijd voor erkenning
De European Union of the Deaf (EUD) (Europese unie van doven) roept de EU op om haar taalwetten te veranderen. Op dit moment erkent EU-Regulering nr. 1/1958 24 officiële gesproken talen, maar geen gebarentalen.
De EUD zegt dat dit in strijd is met het VN-Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap, dat de EU heeft ondertekend. Erkenning zou betekenen dat regeringen gebarentolken moeten inzetten in ziekenhuizen, rechtbanken en scholen. Zo krijgen dove mensen echte toegang tot de samenleving.
Conclusie
Linguïcisme tegen dove mensen blijft bestaan omdat gebarentalen niet gelijkwaardig worden behandeld. De EU moet haar beleid aanpassen en nationale gebarentalen erkennen als officiële talen.
Deze stap kan discriminatie verminderen en zorgen dat de Dovengemeenschap gelijke toegang krijgt tot onderwijs, werk en publieke diensten. Zoals Skutnabb-Kangas waarschuwde: het negeren van taalkundige rechten kan leiden tot ongelijkheid en het verdwijnen van cultuur.
Gebarentalen erkennen is daarom een belangrijke stap naar rechtvaardigheid.
Kernbegrippen
- Lingüicisme: discriminatie op basis van taalgebruik.
Nationale gebarentaal: een visuele taal die zich in een land binnen de Dovengemeenschap heeft ontwikkeld.
ksbet1… another one on the block. Gotta see what they offer that the others don’t. Hopefully good odds and fast payouts! ksbet1
Pinasscatter, you say? Sounds chaotic, but sometimes that’s what we need! Give it a shot, you might just find your treasure! Scatter on over to: pinasscatter